Net als vorige week gingen aandelen ook deze week sterk op en neer. Zestig dagen voortschrijdend bereikte de standaarddeviatie van de dagelijkse wijzigingen in de S&P500 een piek. De sprong eerder dit jaar mag dan al nog indrukwekkender geweest zijn, toch blijkt uit bijgaande grafiek dat 2018 het jaar van de comeback van de volatiliteit is. In theorie zouden we die piekende volatiliteit kunnen verklaren door bezorgdheid over de rente- en groeiverwachtingen of gewoon de schommelingen in de vereiste risicopremie. Die laatste factor kan verband houden met schommelende onzekerheid over de economische fundamentele factoren (economische groei, winstgroei, rentes) of het economische beleid (vrees voor protectionisme), geopolitieke ontwikkelingen, enz.

Voor een econoom is de onderliggende bron van volatiliteit wel degelijk van belang: onzekerheid over de groei kan immers uiteindelijk de groei afremmen, wat bij onzekerheid over de rente doorgaans minder het geval is. Om dit te verduidelijken toont de grafiek ook de volatiliteit van de dagelijkse wijziging van de index voor Amerikaanse hoogrentende obligaties. Vertraagt de groei, dan neemt het aantal wanbetalingen toe. Stijgende onzekerheid over de groei veroorzaakt dus normaliter toenemende volatiliteit in hoogrentende obligaties. En wat met de onzekerheid over de rente? Het rendement op hoogrentende obligaties bestaat uit een risicovrije rente (de rente op staatsobligaties) en een risicopremie (de rentespread tussen staatspapier en bedrijfsobligaties). Bij schommelingen in de renteverwachtingen zou de volatiliteit in hoogrentende obligaties dus moeten toenemen, zowel via de volatiliteit van de risicovrije component als van de spreadcomponent (verwachtingen dat het beleid verkrapt, kunnen uiteindelijk de vrees voor meer wanbetalingen door bedrijven voeden). Doorgaans is de volatiliteit in aandelen sterk gecorreleerd aan die in hoogrentende obligaties wat suggereert dat ze door dezelfde factoren wordt veroorzaakt (de groei- en renteverwachtingen, schommelingen in de risicobereidheid). Eerder dit jaar bleef de volatiliteit in hoogrentende obligaties al bij al beperkt in het licht van de sprong van de volatiliteit in aandelen en het historische verband tussen die twee. Die ontkoppeling was recent zelfs nog meer uitgesproken. Eén mogelijke uitleg is dat beleggers in bedrijfsobligaties zelfgenoegzaam zijn wat meteen de vraag doet rijzen waarom dat zo is. Andere mogelijke verklaringen zijn dat wijzigingen in de rente- en groeiverwachtingen niet aan de basis lagen van de schommelingen in aandelen, dat beleggers in aandelen een pak nerveuzer zijn dan beleggers in bedrijfsobligaties en daardoor geneigd zijn om overdreven te reageren op nieuwe feiten of nog dat het vooral bedrijfsspecifiek nieuws is dat op de beurs heeft gewogen.

VS: VOLATILITEIT IN AANDELEN EN HOOGRENTENDE OBLIGATIES