Het debat rond het tijdstip van de eerste beleidsverkrapping gaat stilaan vervelen. Welke boodschap de Federal Reserve aan die maatregel koppelt, verdient wel onze onverdeelde aandacht.

Elke eerste vrijdagnamiddag van de maand stijgt de koorts in de beurszalen en om 14u30 loopt het nieuws waar iedereen op wacht binnen, namelijk het aantal nieuwe banen in de VS van de afgelopen maand. Is het verrassingseffect (het verschil met de consensus van economen) groot, dan kunnen de rente, de beurzen of de dollar uit de startblokken schieten zoals wagens in een formule 1-wedstrijd dat doen. Lezers van deze tekst die daar de tijd voor hebben, doen er dan ook goed aan om bij het begin van de maand op een financiële nieuwszender af te stemmen. Suspens verzekerd deze maand, want ditmaal kan het cijfer bepalen of er al dan niet een eerste beleidsverstrakking komt in december. Vrijdag 4 december kan zo mogelijk nog meer suspens brengen want dan zullen alle ogen immers op de statistieken van november gericht zijn. Het binaire karakter van deze cijfers hangt samen met de gewijzigde toon van de Federal Reserve in haar meest recente verklaring toen ze duidelijk liet verstaan dat een eventuele beslissing om de basisrente tijdens haar eerstvolgende vergadering van 16 december te verhogen van de cijfers op dat moment zou afhangen. Het ziet er dus naar uit dat alleen slechte cijfers de Fed nog van haar plannen kunnen afhouden.

In zekere zin leeft de hoop zelfs dat de cijfers de verwachtingen ruimschoots overtreffen. Ten eerste zou dat de vrees wegnemen dat de duidelijk merkbare vertraging in de verwerkende industrie de rest van de economie mee naar beneden haalt. Ten tweede en nog belangrijker zou het debat over het monetaire beleid eindelijk een andere wending kunnen nemen. Door het belang dat de markten aan de eerste verkrapping hechten, is de timing ervan een echte cliffhanger geworden zoals we die kennen van televisieseries: op het einde van de aflevering  gebeurt er iets vreselijks waardoor de kijkers in spanning het vervolg afwachten. Zo zijn de producenten verzekerd van een groot publiek (en de daarmee samenhangende reclame-inkomsten) voor de volgende aflevering. Lezers van mijn generatie herinneren zich vast het schoolvoorbeeld van de serie Dallas nog waarin de hoofdrolspeler JR veel vijanden had gemaakt en het slachtoffer werd van een aanslag (volgens Wikipedia in 1980). Wie er achter die aanslag zat, kwamen we was pas vele maanden later bij het begin van het volgende seizoen te weten. De monetaire cliffhanger die de markten in de ban houdt, sleept al maanden aan en de vraag naar de timing gaat stilaan vervelen: uiteindelijk zal het weinig verschil uitmaken of die renteverhoging er nu in december 2015 of maart 2016 komt.

Hoog tijd dus om zich een andere vraag te stellen, namelijk welke boodschap de Fed aan de verkrapping zal koppelen. Na een eerste verhoging volgen er per definitie meer. Aanwijzingen over het ritme van de verkrapping zijn nu dus veel belangrijker dan het tijdstip waarop de Fed voor het eerst de schroeven aandraait. De markten verwachten zich aan een Fed funds-rente van circa 0,75% tegen eind 2016. Elke aanwijzing dat Janet Yellen en haar collega’s een sneller tempo voor ogen hebben, zou de marktspelers daarom wereldwijd verontrusten.

Vrijdag 6 november 2015

*Deze tekst verscheen eerder in Le Jeudi in Luxemburg.