De laatste weken verrasten twee toonaangevende centrale banken de markten. Op 21 januari beloofde de ECB in wezen dat ze haar beleid tijdens de volgende vergadering van 10 maart nog meer zou versoepelen, terwijl de Bank van Japan (BoJ) op 29 januari verrassend uit de hoek kwam met een negatieve richtrente. Op 27 januari benadrukte de Federal Reserve dat ze “de wereldwijde economische en financiële ontwikkelingen op de voet volgt”. Verbazend was die verwijzing naar de internationale context natuurlijk niet, maar het zette de inschikkelijke toon van het persbericht na de FOMC-vergadering wel kracht bij.

Onderstaande grafiek toont de evolutie van de euro, de yen en de Amerikaanse dollar sinds begin dit jaar, evenals die van de rente op tienjarige staatsobligaties in Duitsland, Japan en de VS. De verticale lijnen tonen de data van de vergaderingen van de ECB en de BoJ.

chart05022106

Het nieuws na de vergadering van de ECB op 21 januari had een licht negatieve impact op de wisselkoers EUR/USD en de beslissing van de BoJ duwde de wisselkoers USD/JPY omhoog. Vandaag, amper twee weken na de samenkomst van de ECB, is de euro sterker vergeleken met de dollar dan voor die vergadering. De yen steeg eveneens tegenover de dollar vergeleken met zijn niveau voorafgaand aan de vergadering van de BoJ vorige week.

Op basis van de obligatierente stellen we vast dat de grotere onzekerheid over de wereldwijde verwachtingen sinds begin dit jaar een daling veroorzaakte in Duitsland, Japan en de VS. In Duitsland en Japan was het effect van hun respectieve centrale banken op de obligatierente duurzamer dan dat op de wisselkoers. Dat kan ook een meer wereldwijd fenomeen weerspiegelen aangezien de Amerikaanse obligatierente vrij sterk is gedaald. Logischerwijs impliceert dit op zijn beurt dat de kans op renteverhogingen door de Fed in de rest van 2016 sterk is afgenomen: voor een verhoging tijdens de vergadering van 15-16 maart bedraagt die kans nu 10%, voor een verhoging eind dit jaar 50%. Die evolutie verklaart de erg recente stijging van de euro en de yen tegenover de dollar. Als de kansen op een renteverhoging door de Fed niet opnieuw toenemen, zou dit betekenen dat de wisselkoers als een kanaal voor de transmissie van het monetaire beleid naar de reële economie in de eurozone en Japan blokkeert, tenzij de ECB en de BoJ nieuwe verrassingen in petto hebben. Het ziet ernaar uit dat de sterkte of zwakte van de Amerikaanse cijfers sterker zal doorwegen dan de maatregelen van de centrale banken. Het grote renteverschil herinnert er inderdaad aan hoe verleidelijk het zal zijn om carryposities in de euro of de yen te openen als de Amerikaanse cijfers dat rechtvaardigen.