De vergadering van het Federal Open Market Committee die gisteren is gestart en vandaag verder gaat verhit de gemoederen meer dan doorgaans het geval is. Velen vinden dat de tijd rijp is voor een eerste verhoging van de ‘Fed Funds’-rente in deze economische cyclus, maar er zijn ook voorstanders van wat uitstel. Dat de standpunten uiteenlopen, is typerend voor een markt.

In recente verklaringen pleitten officials van de centrale bank in Indonesië en Peru voor een renteverhoging tijdens deze FOMC-vergadering. Volgens hen kan dit een verademing zijn omdat het FOMC hiermee een signaal zou uitsturen dat het voldoende overtuigd is dat de Amerikaanse economie een licht hogere beleidsrente aankan en mogelijk zelfs nodig heeft in het licht van een verwachte versnelling van de inflatie. De Wereldbank en het IMF toonden zich echter bezorgd over een verstrakking onder de huidige omstandigheden.

Is de eerste renteverhoging in een cyclus een verademing of aan bron van zorg? Eén manier om daarachter te komen, is dat we kijken naar de reactie van de aandelenmarkten. Onderstaande grafiek toont de evolutie van de aandelenmarkt tijdens de dagen voorafgaand aan en volgend op een eerste renteverhoging. Dag 0 stemt overeen met de slotkoers op de vooravond van de aankondiging van een renteverhoging door de centrale bank. Die dag wordt gebruikt als vergelijkingsbasis voor de niveaus van de aandelenindices voor en na de verhoging. Om het aantal observaties uit te breiden, namen we de renteverhogingen sinds 1990 voor de volgende landen in aanmerking: de VS, Canada, Australië, het VK en Duitsland. Zo komen we op een totaal van 21 renteverhogingen.

equity market evolution before and after the first rate hike

De blauwe zone toont de bandbreedte van observaties voor en na de eerste verkrapping, m.a.w. het hoogste en laagste niveau van de aandelenmarkt op enige specifieke dag voor de 21 observaties. De lijn toont het gemiddelde beursgedrag. Hieruit kunnen we het volgende concluderen:

  1. gemiddeld stijgen aandelen voorafgaand aan de eerste renteverhoging en blijven ze dat erna doen.
  2. vergeleken met het gemiddelde beursrendement (de helling van de lijn) is de blauwe bandbreedte erg breed en lijkt het gemiddelde dus vanuit statistisch oogpunt weinig significant.
  3. uit de volledige distributie kunnen we opmaken dat het zich overwegend onder de 100-lijn bevindt voor de verkrapping en boven die lijn erna.

Toch geldt hierbij enig voorbehoud:

  1. door vijf landen te groeperen, stellen we impliciet dat de ervaring van om het even welk land representatief is voor de andere landen
  2. er wordt geen rekening gehouden met vragen zoals ‘was de verkrapping verwacht of niet?’, ‘was dit het begin van een langdurige verkrappingscyclus of niet?’
  3. we stelden onze bevindingen niet bij in het licht van de globale marktomgeving (deed een markt in een land waar de rente werd verhoogd het beter of slechter dan bijv. de wereldwijde aandelenindex?)

Kortom, het verleden leert ons dat aandelen positief reageren op een eerste renteverhoging. De statistische significantie lijkt echter laag.