We bevinden ons in een atypische recessie. Robert Kaplan, voorzitter van de Federal Reserve Bank of Dallas, noemt dit een zelfopgelegde recessie[1]. De noodzakelijke maatregelen om de verspreiding van de pandemie te stoppen, hebben een enorme impact op de economie, met een recessie als gevolg die naar verwachting diep en kort zal zijn. Recente economische gegevens die zijn verzameld nadat de lockdowns werden ingevoerd, beginnen de omvang van de klap te tonen. Graphique édito du 27 mars 2020

De voorlopige inkoopmanagersindexen[2] voor maart zijn sterk gedaald, met name in diensten en voor exportorders.  In Duitsland kende de ifo-index voor het ondernemersklimaat de grootste maanddaling ooit, net als zijn Franse equivalent die door INSEE wordt opgesteld. In de VS stegen de nieuwe aanvragen voor werkloosheidssteun tot 3,3 miljoen, het hoogste aantal ooit. In de nabije toekomst zullen ze wellicht nog verder stijgen. Dat cijfer belette Wall Street niet om zich sterk te herstellen, wat erop kan wijzen dat beleggers optimistisch zijn over de impact van het stimuluspakket van 2000 miljard USD – ongeveer 10% van het bbp – dat in de Senaat is goedgekeurd. Het kan echter ook zijn dat ze dóór de zeer zwakke gegevens kijken, aangezien de zelfopgelegde recessie vlug zal eindigen zodra de lockdown wordt opgeheven. Dat verschuift het debat naar de economische kostprijs van de lockdown.

Die kostprijs hangt af van de duur en de voorwaarden van de lockdown. INSEE deelde deze week mee dat het activiteitsverlies door een maand verplicht thuisblijven het jaarlijkse bbp met 3% kan doen dalen[3]. Twee maanden verplicht thuisblijven kan een impact van 6% hebben op het jaarlijkse bbp. Het ifo-instituut berekende dat bij een gedeeltelijke stilstand van twee maanden “de kosten tussen 255 en 495 miljard EUR zullen liggen, afhankelijk van het scenario. Dat betekent dat de output voor het jaar met 7,2 tot 11,2 procentpunten zal krimpen”.[4] Die ramingen tonen aan hoe cruciaal het is dat we de maatregelen om de virusverspreiding te stoppen opvolgen: een strikte naleving vergroot de kans dat lockdowns eerder vroeger dan later worden opgeheven. Zo wordt de menselijke kostprijs maar ook de economische impact beperkt.

In veel Europese landen alsook in de VS zijn maatregelen genomen om de impact op bedrijven, meer bepaald kmo’s, te verzachten. Zo trachten ze te vermijden dat een liquiditeitsprobleem een solvabiliteitsprobleem wordt, en de economie blijvende schade wordt toegebracht. Daarnaast zouden inkomenssteun of, zoals gezien in meerdere Europese landen, maatregelen om het gebruik van tijdelijke werkloosheid te vereenvoudigen om zo de impact voor de betrokkenen te beperken, moeten voorkomen dat de gezinsuitgaven nog verder dalen. Zodra lockdowns in verschillende landen worden opgeheven, zal de activiteit zich automatisch herstellen omdat mensen opnieuw zullen kunnen uitgeven en reizen en bedrijven hun goederen en diensten zullen kunnen aanbieden. Dat betekent echter niet dat bedrijven overhaast investeringsplannen zullen opstarten die ze eerder hadden opgeschort of zelfs volledig geannuleerd. Zo zal ook de plotselinge stijging van de werkloosheid tijd nodig hebben om weer te dalen. Hierdoor zal wellicht een tweede golf van budgettaire beleidsmaatregelen vereist zijn om het momentum in stand te houden.

[1] Interview op Bloomberg Television, 27 maart 2020

[2] De gegevens zijn voor de VS, de eurozone, Frankrijk, Duitsland, het VK en Japan.

[3] https://www.insee.fr/fr/information/4471804

[4] ifo Institute: Corona Will Cost Germany Hundreds of Billions of Euros, persbericht, 23 maart 2020